Beleidsplan 2025-2030
Nu, na dertig jaar, hebben we ons de vraag gesteld, of we zo verder gaan of dat we de bakens moeten verzetten om ook in de toekomst bestaansrecht te hebben. In de statuten van Stichting Organum Frisicum, in 1994 opgesteld, staat vermeld dat de stichting als doel heeft:
In de praktijk betekent dit:
Deze ruim geformuleerde doelstelling legt het accent op het organiseren en coördineren van orgelconcerten. Maar zouden we als Organum Frisicum de rijkdom aan historische orgels in erfgoedlandschap Fryslân niet meer en/of op andere wijze naar voren moeten te laten komen? Is er niet meer nodig dan orgelconcerten organiseren en coordineren? Moeten we de Friese orgels niet meer onder de aandacht brengen en ons gaan inzetten voor het versterken en het stimuleren van de rijke orgelcultuur 'in de ruimste zin des woords', zoals artikel 2 van de statuten vermeldt?

Om eerlijk te zijn, zouden we dat wel willen - ambities genoeg! - maar de realiteit gebiedt ons dat uitbreiding van taken in de praktijk niet of nauwelijks waar te maken is. Hoewel de betrokkenheid en de 'liefde voor het Friese orgel' groot is, we over een fantastisch en rijk orgellandschap 'beschikken', en er voldoende deskundigheid binnen eigen geledingen aanwezig is, constateren we ook dat we een kleine club mensen zijn met beperkte tijd en daadkracht, beperkte financiën - een teruglopend aantal donateurs en toenemende vergrijzing - en een beperkte bekendheid. Op basis hiervan zien we voor de toekomst en continuïteit van Organum Frisicum vooral de blijvende inzet voor onze kerntaken als kans. We blijven excursies organiseren. We blijven de Friese Orgelkrant uitgeven. We hebben een website met een schat aan informatie en (historische) geluidsopnames en willen dat die gebruiksvriendelijk, adequaat en aantrekkelijk wordt en blijft en steeds up to date is. We gaan meer aandacht geven aan de onderlinge ontmoeting van orgelliefhebbers en belangstellenden tijdens met name de Voorjaarsexcursie (ruime 'inlooptijd' en lunch). Oargelpaad (i.s.m. Tsjerkepaad) is nog steeds succesvol en zetten we zeker voort. En ten slotte zetten we in op meer naamsbekendheid en investeren in PR-beleid.

Het laten klinken van orgels
De doelstelling die we in 1994 formuleerden is nog steeds actueel. We zien onszelf als dé pleitbezorger van het Friese orgel en willen ons ook zoveel mogelijk als zodanig profileren. Dus is één van onze kernactiviteiten: het laten klinken van orgels. De wind moet door de pijpen! Orgelconcerten blijven derhalve een belangrijke plaats innemen. De orgelconcerten organiseren we niet zelf, op een aantal uitzonderingen na. De concerten worden door lokale organisaties / commissies georganiseerd. Dankzij hen en dankzij organisten is er een ruim aanbod aan orgelconcerten in Fryslân. Met name via de Friese Orgelkrant wordt er door ons op geattendeerd. Jaarlijks organiseren we twee excursies: één in het voorjaar en één in het najaar. Bij die excursies willen we niet alleen de Friese orgelpracht, vaak juweeltjes in kleine dorpskerken, en mooie orgelmuziek onder de aandacht brengen, maar ook ruimte bieden voor ontmoeting en uitwisseling middels een ruime inloop met koffie/thee en wat lekkers en tussen de middag een goed verzorgde lunch. Dat wordt standaard. Overigens gaan we wel nadenken over de timing en vormgeving van de najaarsexcursie, die veelal moet concurreren met een rijk aanbod van andere culturele activiteiten in september. We willen onze donateurs en belangstellende zoveel mogelijk betrekken bij het kijken naar alternatieven. Dat zal gebeuren via een vragen lijst/enquête in 2026.

Publicaties
Kijken we naar onze publicaties en uitgaven, dan constateren we allereerst dat de uitgave van de Friese Orgelkrant in een behoefte voorziet. Dit jaar verschijnt de achtentwintigste editie. De orgelagenda bewijst elk jaar haar nut. Verder biedt ze een aantal interessante artikelen voor de geïnteresseerde belangstellende. De krant is en blijft gratis verkrijgbaar in met name de Friese stadskerken en kerken waar veel toeristen komen.
Wat voor de orgelkrant geldt, geldt ook voor de website. Zij voorziet in een behoefte. In ons 'digitale tijdperk' winnen de digitale media aan terrein ten koste van de analoge media. Dat zien we ook terug in de bezoekersaantallen van de website. Het is derhalve van groot belang onze website, die zeer informatief is en vele (historische) geluidsopnames bevat, gebruiksvriendelijk, adequaat en aantrekkelijk te laten zijn. Dit is wel een aandachtspunt.
Een vraag voor de toekomst is of onze website - en/of websites in het algemeen - de functie van de Orgelkrant geleidelijk, misschien deels, misschien helemaal overneemt. Sommige artikelen in de Orgelkrant lenen zich nu misschien al meer voor een uitgebreidere uitwerking op de site en een korte versie in de krant. Het is de moeite waard om dit te onderzoeken. Sowieso is het onderzoeken van de relatie tussen analoge en digitale publicatie(s) een aandachtspunt. In het verleden zijn door onze stichting twee boeken uitgebracht. Het eerste, 'Vijf eeuwen Friese orgelbouw', is inmiddels uitverkocht. Het tweede boek, 'Orgelbouw na 1945 in Friese kerken', is nog verkrijgbaar (tegen een sterk gereduceerde prijs).

PR-beleid
De Friese Orgelkrant en onze website helpen mee om meer (naams)bekendheid te krijgen. Maar er is meer nodig. Om Organum Frisicum goed op de kaart te zetten is goede public relation vereist. Publieke belangstelling is cruciaal en dat betekent dat we flink aan de weg moeten timmeren en zo mogelijk ook politiek-bestuurlijke belangstelling moeten genereren. Dat laatste is nog even iets van tweede instantie. Allereerst concentreren we ons op het promoten van het Friese orgel en onze stichting door een actief PR-beleid. We brengen onze activiteiten aan de man via zowel plaatselijke als provinciale pers, via Omrop Fryslân, in de Friese Orgelkrant, andere bladen en op onze website en andere websites. We willen veel meer gelegenheden hiervoor aangrijpen. Mogelijk gaan we ook kijken of we met folders, flyers en/of banners meer bekendheid aan onszelf kunnen geven. En informatie en filmpjes op sociale media, facebook, instagram, YouTube plaatsen etc. De eerste stappen op dit vlak zijn al gezet. We hebben een uitstekende pr-medewerker die niet alleen Organum Frisicum in de picture speelt, maar ook flink gaat netwerken.
Een ander middel om bekendheid te geven aan Organum Frisicum en aan het Friese orgel, is het geregeld verstrekken van kleine bijdragen voor de restauratie van orgels. Daartoe is een apart fonds in het leven geroepen. Dit fonds is beperkt in omvang en het moet nog veel meer bekend worden dat dit fonds gevoed kan worden middels giften, legaten en/of andere schenkingen. Ook dit jaar is weer een gift toegezegd voor de restauratie van een orgel!

Via onze kernactiviteiten c.q. de praktische uitwerking van onze doelstelling hopen we meer publiek te trekken. Tegelijk realiseren we ons dat het bereiken van andere doelgroepen creativiteit en buiten de gebruikelijke kaders vraagt. Wat zou het fijn zijn om mensen bijvoorbeeld te verrassen door een bijzonderheid in eigen dorp of regio.

Educatieve projecten
Eén van de negatieve keuzes die we hebben moeten maken, is dat we het aanbieden van educatieve programma's of projecten, hoe graag we die ook zouden willen aanbieden aan scholen en jongeren, op korte termijn niet als haalbaar zien. Voor de opzet van de projecten zoals we deze tot nu toe hanteerden is te weinig animo en bovendien kunnen we ze alleen realiseren met subsidie en inzet van externe professionele hulp. Die forse inzet van tijd en geld is niet voldoende beschikbaar. Wel gaan we kijken hoe we op andere wijzen een grotere, nieuwe en ook jongere doelgroep kunnen bereiken en en thousiast kunnen maken voor zo'n veelzijdig en gaaf instrument als het orgel. Uiteraard handhaven we ons beleid dat al onze activiteiten voor jongeren tot 25 jaar vrij toegankelijk zijn.

Samenwerking
De provincie Fryslân kent veel kerken (ca. 700), veel kenmerkende boerderijen, een bijzonder landschap met terpen, water en wouden, haar vermaarde elf steden, dorpen, staten en stinzen, historische interieurs, molens en industrieel erfgoed. Al dit bijzondere erfgoed is ondergebracht in stichtingen. Onze samenwerking met diverse van deze stichtingen in de afgelopen jaren heeft weinig opgeleverd. Dat komt onder andere door dat wij als stichting geen monumenten bezitten, en daarmee wezenlijk verschillen van de meeste andere organisaties tot behoud van erfgoed.
Weliswaar is het orgel een wezenlijk kenmerk voor het cultureel erfgoed in Fryslân. Bijna in elk dorp is een orgel te vinden, in steden meerdere. In discussies rondom het behoud van het erfgoed, ontbreekt vaak aandacht voor het orgel. Er wordt (stilzwijgend) verondersteld dat het orgel als onderdeel (als 'meubelstuk') wel meegenomen wordt als de toekomst van een kerk aan de orde is. Expliciete aandacht voor het orgel is er vaak niet. In Fryslân is beleid geformuleerd waardoor het mogelijk is leegkomende of leegstaande kerken te bewaren voor het dorp, door nieuwe functies te bedenken. Het orgel maakte doorgaans geen deel uit van die discussie. Orgels zijn afgebroken, naar elders overgebracht of ze zijn op hun plek gebleven, maar hebben geen functie meer. Orgels vallen stil. Wij vinden dat het 'zwijgende orgel' weer tot leven moet worden gebracht.

We werken samen met Stichting Alde Fryske Tsjerken en de Stichting Tsjerkepaad. De contacten met deze beide organisaties zijn goed en waardevol. Een mogelijke verdere intensivering kan nuttig zijn. De financiële verdeling van de kosten van de gezamenlijke activiteiten is naar tevredenheid. De (gratis) orgelfietstocht is elk jaar een succes. De bezoekersaantallen tijdens inloopconcerten op Open Monumentendag wisselen nogal eens en zijn vaak afhankelijk van min of meer incidentele omstandigheden. Tot nu toe is na elke evaluatie toch besloten door te gaan met deze informele concerten. We spitsen de komende tijd onze samenwerking toe op Stichting Alde Fryske Tsjerken en Stichting Tsjerkepaad en investeren vooral in het intensiveren van onze gezamenlijke activiteiten. De komende tijd willen we kijken wat we voor elkaar kunnen betekenen en hoe we (verdergaande) samenwerking vorm kunnen geven. Centraal daarbij staat onze doelstelling: het laten klinken van orgels. Daarnaast blijven we openstaan voor samenwerking met andere organisaties mits dit past binnen onze doelstelling en het voor ons haalbaar en behapbaar is. Te denken is bijvoorbeeld aan plaatselijke commissies of stichtingen. Kortom, samenwerking moet worden versterkt.

Het bestuur
Begin 2025 bestond het bestuur uit Fred Veenstra, voorzitter; Sietse van der Hoek, secretaris; Gjildert van der Velde, penningmeester; Judith Oost, lid; Jeanine Kramer, lid. Daarnaast kent de stichting een aantal adviseurs: Peter van der Zwaag, Jochem Schuurman en Bob van der Linde, alle drie artistiek adviseur; Luuk en Foppe Duursma, webmaster; Jannie de Vries, administratrice. Al kort na de eerste vergadering in 2025 geeft Judith Oost aan te willen stoppen als bestuurslid. Haar andere werkzaamheden vragen veel tijd en energie en dat maakt dat ze zich niet voor 100% kan inzetten voor Organum Frisicum; en dat is voor haar alleen goed genoeg. Bovendien heeft ze niet helemaal haar draai kunnen vinden in het bestuur en de organisatie. Ze blijft Organum Frisicum een warm hart toedragen en er is ook sindsdien nog steeds regelmatig (vrijblijvend) contact.
In dezelfde tijd is er contact met Jaap Jan Steensma, deskundige op het gebied van orgels en procedures om orgels die verweesd dreigen te raken op één of andere manier te behouden. Jaap Jan Steensma treedt toe tot de groep adviseurs.
In december 2025 geeft Rob Huyzer aan bereid te zijn toe te treden tot ons bestuur. Vanaf 2026 draait hij mee.
Tegelijk geeft Jeanine Kramer aan haar bestuursfunctie te willen inruilen voor adviseurschap, met als specifieke taak het verzorgen van de PR en het netwerken. Tot nu toe deed Jeanine dat al tot grote tevredenheid. Nu dus in een andere hoedanigheid, maar met dezelfde gedrevenheid. Zij probeert Organum Frisicum flink op de kaart te zetten.Samenvattend: het bestuur bestaat nu uit vijf leden en daarnaast hebben we zeven adviseurs.

Behalve de bestuursleden en adviseurs zijn ook de donateurs belangrijk. Zij steunen ons financieel - ze zijn de belangrijkste bron van inkomsten voor onze huishoudelijke gang van zaken - en vormen voor een deel de (vaste) bezoekers van onze activiteiten. De hoogte van de jaarlijkse bijdrage van de donateurs zal de komende tijd omhooggaan.
Het donateursbestand is om trots op te zijn, maar behoeft aandacht, omdat het gestaag terugloopt.
De donateurs worden goed op de hoogte gehouden van onze activiteiten en krijgen korting bij het deelnemen aan de excursies. De komende tijd willen we onze donateurs ook bevragen op hun ervaringen, hun waardering en hun wensen met betrekking tot Organum Frisicum en haar activiteiten.

Organum Frisicum heeft toekomst. Er zijn plannen. Samen met allen die ons steunen en een warm hart toedragen gaan we ervoor!